Zeemans woordenboek Aak – Azimuth

Watersport > Zeemans woordenboek

Dit is een Ebook van Project Gutenberg.

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org/license

Het Ebook is aangepast voor gebruik op www.VakantielandNederland.nl door veel sterk verouderd spraakgebruik te corrigeren.

Door Mr. J. van Lennep. Amsterdam, Gebroeders Binger. 1856. Druk van M. H. Binger & Zonen. [V]

Verklaring van gebruikte afkortingen.

z. n. zelfstandig naamwoord.
b. n. byvoegelijk naamwoord.
voorn. voornaamwoord.
m. mannelijk.
v. vrouwelijk.
o. onzijdig.
mv. meervoud.
b. w. bedrijvend werkwoord.
o. w. onzijdig werkwoord.
w. w. wederkerig werkwoord.
onp. w. w. onpersoonlijk werkwoord.
p. persoonlijk.
bw. bijwoord.
voorz. voorzetsel.
t. w. tussenwerpsel.
komm. commando.
N. Enig onbepaald getal.

Voorts zijn de verklaarde woorden, wanneer zij in het artikel, dat hen betreft, nogmaals voorkomen, aangeduid door de aanvangletter en een streep. Zoo beduidt op Aak, A— Aak, A—en Aken. Zoo op Blok — B—s, Bloks, enz. [1]

A.

Aak, z. n. — Onder Aken verstond men vroeger die lastschepen, welke met wijnen van Keulen kwamen afdrijven, waarom zij ook doorgaans Keulse aken, en door sommigen, met ene in onze taal vrij gewone voorvoeging, Haken werden genaamd. Deze schepen waren plat van bodem, van onder breed uitgezet, hoog opgeboeid en boven smal toelopend: voor en achter met een brede steven, in de vorm van een beitel, waarom zij ook beitel-aken werden geheten. De naam Aken werd echter ook gegeven aan zoodanige langwerpige en laag op ’t water liggende vaartuigen, die achteraan dreven, om daarmede, met een brede riem of schepper, van en aan boord te roeien: thans echter verstaat men door A— meer bijzonder een vaartuig, met zoomwerk opgeboeid.

Aal, z. n. — Rivier- en Zeevis.

Spreekwijze: Hij is een koopman in A—shuiden (hij doet geringe zaken.)

Aan, v. z. 1o. Op. naar. A— boord (op het schip). A— wal (op de wal, te land). A— de grond zitten (vast zitten op een bank of droogte). A— lij (op de lijzijde).

2o. By, naby. A— zee gelegen (dicht bij  de zee).

3o. Tot, in handen van. hij  gaf last A— het volk: — hij  gaf het bevel A— de eersten officier over.

4o. Stijf, dicht. Haal de schoot A—.

5o. Aan ’t lijf. Trek uw uniform A—.

6o. Ten. A— ’t werk.—A— de arbeid!—A— ’t sjouwen.

Aanbeeren, o. w. (veroud.) — Alle zeilen bijzetten en zijn best doen om voort te komen.

Aanboorden, b. w. (veroud.) — Aan Boord komen.

2o. Scheepstimmermans-uitdrukking, waarmede bedoeld wordt: het maken der bovenste delen aan de scheepszijden.

Aanbrassen, o. w. — In de zin van Bybrassen. Stuurboord, bakboord. A—.

Aandiepen, o. w. — Al lodende naar land varen.

Aandoen, b. w. — Een haven of kust A—, een haven of kust met een vaartuig bezoeken, doorgaands alleen in ’t voorbijgaan, en zonder oogmerk er lang te verblijven. Er binnen lopen, binnen vallen. Door het verlies van onzen grote mast, waren wij genoodzaakt, die haven Aan te Doen.

Aandraaien, b. w. — Een bindsel van lichte lijnen met een draaier of spaanspil stijf draaien.

Aandrijven, o. w. — 1o. Uit zee naar wal drijven. Het lijk van de stuurman kwam heden morgen A—. [2]

2o. Tegen iemand: Het schip kwam tegen ons A—. Zie Aanvaren.

Aangaan, o. w. — Op of Aanhouden. Wij moeten recht op dat eiland A—.

Aangang maken, o. w. (veroud,) — Voortzeilen, gang of vaart maken.

Aangeven, b. w. — Verklaring doen van hetgeen men in-, uit- of doorvoert. Men mag geen aan belasting onderworpen goederen binnen brengen, zonder die Aan te Geven.

De wetsbepalingen omtrent het A— zijn vervat in het XII Hoofdstuk der Algemeene Wet van de 26 Augustus 1822 (Staatsbl. no. 38) art. 118–126.

Aangifte, z. n. — Daad van aangeven, verklaring. Die schipper heeft verzuimd, A— te doen van zijn lading.—Hij is wegens gebrekkige A— beboet.—Art. 120 der Alg. Wet van 26 Aug. 1822 schrijft voor wat het biljet van A— moet inhouden.

Aanhaken, o. en b. w. — Met een haak of kram ergens aan vasthouden of gehouden worden: aan boord haken, klampen.

Aanhalen, b. w. — 1o. Stijf halen, strak maken. De schoot A—.

2o. In beslag nemen. De ganse lading is door een verkeerde aangifte Aangehaald geworden. Wanneer de ambtenaren goederen A— zijn zij verplicht die naar het meest dichtstbijzijnde kantoor op te brengen.

Aanhalen, o. w. — Krachtiger worden. De wind Haalt Aan (het begint harder te waaien).

Spreekwijze: Het haalt wat aan (het geeft vrij wat voordeel).

Aanhaling, z. n. — In-beslag-neming. Een A— doen van verboden, van verkeerd aangegeven goederen.

Aanhangen, b. w. — b. v. het Roer. Vastmaken, op zijn plaats brengen.

Aanhouden, o. w. — Richten, sturen, op een plaats of streek. wij moeten, om de haven binnen te komen, op die lantaren A—.

Aanhouden, b. w. — 1o. In beslag nemen, beletten verder te gaan. De Engelsen Hielden, gedurende dien oorlog, alle schepen Aan, die hun verdacht voorkwamen.—De ambtenaren hebben, op vermoeden van smokkel, zijn goederen Aangehouden.

2o. t. w. Touw: het vast maken, als er genoeg uitgevierd is.

Aanklampen, b. w. — Aanhaken, enteren. Zich aan een ander vaartuig vasthechten, aan boord klampen.

Spreekwijze: Iemand A— (iemand op eene, ’t zij onvriendelijke, ’t zij althans lastige wijze aanspreken. Ook wel “iemand—doorgaands tegen zijn zin—een arm geven”).

Aanklamper, z. n. — hij  die aanklampt.

Aanklamping, z. n. — De daad van aanklampen.

Aankomen, o. w. — Uit zee aan wal of in de haven komen. Er is gebrek in ’t land: ’t is tijd dat de graanschepen A—.

Aankrammen, b. w. — Met kramgarens hechten.

Aanleggen, o. w. — Een hoofd of kaai aandoen, aan wal komen. Hier is de kaai, waar wij moeten A—.

Spreekwijze: Ergens A— (een herberg of kroeg in ’t voorbygaan bezoeken [3]

Zoo: Willen wij hier eens A—. hij  is gewoon aan alle kapelletjens Aan te Leggen.)

Aanleggen, o. w. — Op- of naar een plaats:—Op een plaats aanhouden. Hoe legt het aan? (welken koers moeten wij houden?) Tegen iemand A— (met de steven naar een ander schip gericht daarop afzeilen.)

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *