|
Weert (L)
|
Tweeten |
|
|
Plaatsen > Weert (L)
Weert wordt voor het eerst genoemd in een in 1062 gedateerd document, dat echter waarschijnlijk pas in de 12e eeuw door vervalsing tot stand is gekomen. De Limburgse benaming Werta betekent 'land omgeven door water en moerassen'. Het huidige Weert is dan ook ontstaan op een uitgestrekte strook grond temidden van water en moeras, aansluitend aan de Peel.
Het Dekenaat Weert is na Maastricht en Susteren het oudste Dekanaat van Limburg en heeft dus een rijke historie.
Vandaag de dag vervult Weert voor de regio een centrumfunctie. Met circa 50.000 inwoners is het een van de grotere gemeenten in Limburg. Het moderne winkelcentrum, de recreatieve voorzieningen, de musea, de natuurgebieden en de vele bezienswaardigheden maken Weert tot een verrassende stad.
Op de Nieuwe Markt in Weert is een gedenksteen voor Gerard Reve aangebracht. De gemeente wil op die manier een van Nederlands grootste schrijvers eren die van 1972 tot 1975 in Weert woonde. Op de gedenksteen staat het gedicht aan de Zusters van Liefde, tijdens zijn verblijf in Weert de buren van de schrijver. De gedenksteen is geplaatst bij zijn oude woning aan de Nieuwe Markt 12.
Bezienswaardigheden
St. Martinuskerk
Eén van de vele monumenten van Weert, zoniet hét monument, is de Dekenale
St. Martinuskerk. Met de St. Michaëlskerk in Zwolle is de St. Martinuskerk
één van de twee met stenen overwelfde oorspronkelijke hallenkerken in
Nederland. Wie de kerk bezoekt zal aangenaam verrast zijn door het schitterende
en goed onderhouden interieur en de vele kunstschatten.
De Martinuskerk is mede dankzij zijn 72 meter hoge toren en de daarin geplaatste beiaard een imposant en niet weg te denken gebouw in het hartje van de stad. Ook het interieur en de vele kunstschatten van de kerk zijn beslist de moeite waard. In de Martinuskerk gaan aandacht voor het religieuze én waardevolle kunstvoorwerpen hand in hand. Juist dat maakt deze kerk zo boeiend en interessant.
De geschiedenis van de Martinuskerk gaat wellicht terug tot de achtste, begin negende eeuw. Het was Karel de Grote die in 779 de kerkenbouw en parochie-indeling voorschreef. Omdat de heilige Martinus in die tijd bij de Frankische adel in deze streken een bijzondere verering genoot, wordt de kerk toegewijd aan deze heilige.
Feitelijk wordt de Martinuskerk voor het eerst genoemd in een
waarschijnlijk vervalste oorkonde gedateerd in het jaar 1062. In 1456 worden de
huidige priesterkoren en de eerste drie traveeën voltooid. Deze zijn in de kerk
duidelijk te herkennen aan de verschillen van de gewelven vooraan bij het
priesterkoor.
Door de economische gunstige ontwikkeling van Weert in die tijd, waren de
burgers van Weert in staat de kerk steeds meer allure te geven.
Op 21 juli 1500 wordt door Jacob II van Horne, heer van Weert, de officiële eerste steen gelegd voor de verdere voltooiing van het nieuwe kerkgebouw. De oude kerk wordt in datzelfde jaar geheel afgebroken, wegens gebrek aan onderhoud. De verschillen tussen de 15de eeuwse en 16de eeuwse bouwfases zijn in de huidige kerk nog goed te zien in de gewelfconstructie (zie elders).
Hoezeer de Weertenaren ook begaan waren met hun monumenten, allerlei rampen bleven ook deze kerk niet bespaard. In 1566 wordt de stad getroffen door de beeldenstorm. Ook de Martinuskerk wordt niet gespaard.
Tussen 1559 en 1580 heeft zich wellicht de woeligste periode in de geschiedenis van Weert afgespeeld. Wie de kronieken van de stad leest, zal ervaren dat in deze periode de Weertenaren dachten dat de wereld, en dus ook hun stad, zou vergaan. Aardbevingen, mislukte oogsten en hongersnood werden afgewisseld door pestepidemieën, oorlogen, plundering, roof en moord.
Tegen dit decor speelde zich de hervorming af in Weert. Woelige tijden en politieke twisten duurden voort en ondermijnden het gezag van de kerk. Uiteindelijk keerde door het regelmatige bezoek van bisschop Lindanus aan weert de rust terug. Op 6 maart 1584 wijdt Mgr. Lindanus de kerk en de altaren weer in.
De toren van de Martinuskerk kent een boeiende geschiedenis.
In de loop van zijn bijna vijf eeuwen geschiedenis heeft de toren al vele
gezichten gehad. Rond 1528 wordt de toren die bij de oude kerk hoorde
afgebroken. Daarna wordt een stoere, massieve toren gebouwd. Deze is echter
nooit voltooid. De toren kwam nauwelijks boven de daken van de huizen uit. Het
was een in Kempische gotiek opgetrokken bouwwerk. Kenmerkend zijn de bakstenen
in afwisseling met de kalksteen, de zogenaamde speklagen. Pas rond 1889 wordt
door de toenmalige deken van Weert, Johannes Custers, de toren van 47 meter
verlengd tot meer dan honderd meter!
Slechts een halve eeuw hield de "Lange Jan" stand, want in november
1940 velt een zware storm de torenspits. De Martinuskerk raakt licht beschadigd
maar het nabij de kerk gelegen hotel "De Vesper" wordt totaal
vernield.
Architect Th. Verlaan mocht, na een ontwerpwedstrijd, een nieuwe toren optrekken
op de middeleeuwse basis en met gebruikmaking van delen van het metselwerk van
"De Lange Jan" opbouwen. Deze toren is in 1960 voltooid.
De Martinuskerk is gebouwd in een laat-gotische stijl met Rijnlandse en Maaslandse invloeden. Naast de St. Michaëlkerk in Zwolle is zij de enige oorspronkelijk in steen overwelfde hallenkerk in Nederland. Kenmerk van een hallenkerk is dat de zijschepen en het middenschip even hoog en even breed zijn. Bovendien heeft elke beuk een eigen dakconstructie. Door deze constructie ontstaat een groots ruimtelijk effect.
De Martinuskerk kenmerkt zich door een overweldigend interieur met mooie kunstschatten. De sacrale sfeer zorgt ervoor dat het een huis Gods blijft waar de vaste kerkganger of de toevallige passant even tot rust kan komen en vervolgens kan genieten van zoveel goed bewaarde rijkdom.
Wie door de hoofdingang de kerk inkomt zal ongetwijfeld als
eerste geïmponeerd zijn door de gewelven en de gewelfschilderingen.
Aan de gewelven is goed te zien dat de kerk in meerdere fases is gebouwd. De
gewelfconstructie van het oudste gedeelte bestaat uit eenvoudige
kruisribgewelven. In het nieuwe gedeelte is een rijkere gewelfconstructie te
zien. In het middenschip zijn stergewelven te zien, in de eucharistiebeuk (links
van het priesterkoor) netgewelven en rechts van het priesterkoor bij het
Mariakoor, ruitgewelven.
Ook aan de kapitelen zijn oud en nieuw te onderscheiden. De kapitelen op de
pilaren in het nieuwe deel zijn in de vorm van een plompenbladmotief gekapt,
terwijl de kapitelen van de pilaren van het oudere gedeelte eenvoudiger zijn. De
gewelven zelf zijn in baksteen gemetseld.
Een ander belangrijk bouwtechnisch verschil tussen oud en nieuw is de plaatsing
van de wanden tussen de steunberen. In de eerste bouwfase worden deze nog zover
mogelijk naar binnen geplaatst. In de jongere bouwfasen worden ze zover mogelijk
naar buiten geplaatst. Daardoor ontstond tussen de steunberen ruimte voor een
serie altaren.
Bij de grote restauratie van 1975 worden vrij kort na de start
kleursporen op de gewelven ontdekt. Na een grondige studie starten in 1976 de restauratiewerkzaamheden
van deze unieke gewelfschilderingen. Pas tijdens de herstelwerkzaamheden bleek
hoe rijk en fraai de schilderingen waren. In vrijwel elke gotische kerk waren
gewelfschilderingen aanwezig. Deze werden later meestal overgekalkt. Ook de
schilderingen in de Martinuskerk zijn overgekalkt. Gelukkig heeft de kalk een
conserverende werking gehad waardoor een belangrijk deel van de
gewelfschilderingen na eeuwen weer gaaf te voorschijn is gekomen.
Zo werden tijdens de herstelwerkzaamheden schilderingen blootgelegd uit 1456 en
1520. Originele rood-blauwe ribschilderingen, geelkleurige manchetschilderingen,
dieren, engelen, muziekinstrumenten, de vier evangelisten in een symbolische
voorstelling en andere voorstellingen zijn in de gewelven te zien. Zeker vijf
verschillende schilders zijn hier aan het werk geweest, hetgeen valt af te
leiden uit de diverse stijlen in een enkele travee. Het unieke karakter wordt
gevormd zowel door de afbeeldingen als door de tijd waarin ze zijn gemaakt. De
traveeën boven de preekstoel behoren tot de mooiste van de kerk. Ze zijn rijk
beschilderd met ornamenten en symbolische figuren.
Nergens in Nederland is op zo'n grote oppervlakte een dergelijke gotische
beschildering aanwezig.
U bent bezoeker:
Andere landen uit deze serie: Aruba België Bonaire Bulgarije Curacao Denemarken Duitsland Frankrijk Griekenland Hongarije Italië Nederland Oostenrijk Portugal Roemenië Slowakije Spanje Turkije TravelGuideEurope.eu
|
