Cadier en Keer

Plaatsen > Cadier en Keer

Cadier en Keer is een dorp in de gemeente Margraten in de provincie Limburg. Cadier en Keer ligt ten westen van Margraten.

De namen Cadier en Keer zijn oorspronkelijk de namen voor een en hetzelfde dorp. Cadier is de Waalse weergave van de dialectnaam Keer. Door de dorpsstraat liep de gemeentegrens. Keer (in het Noorden) behoorde tot Heer, en Cadier (in het Zuiden) behoorde met Honthem tot Heugem, in de heerlijkheid Daelhem. In 1828 zijn beide gedeelten samengevoegd. De gemeente Cadier en Keer is in 1828 ontstaan uit de gemeente Cadier en de dorpen Keer en St. Antoniusbank. Deze laatste twee dorpen behoorden voor die tijd tot de gemeente Heer. De drie dorpen waren tot de Franse tijd drie afzonderlijke heerlijkheden.

De Limburgerstraat verwijst niet naar de provincie Limburg, maar naar Limbourg aan de Vesdre, in de Belgische Ardennen. In de Middeleeuwen leidde deze weg van Maastricht naar Limbourg.

Bezienswaardigheden
De kerk van de Heilige Kruisverheffing is een wederopbouwkerk uit 1957, die de archetypische functionele en formele kenmerken bezit. Ernaast staat nog de toren van de oude kerk. Deze stevige toren uit mergel zou zijn opgetrokken in de 12e of 13e eeuw. Hij laat zich kenschetsen als een typische Zuid-Limburgse romaanse kerktoren; massief, geen doorgang in de westelijke muur, vrijwel zonder versieringen. Hem wordt door de moderne kerk in de onmiddellijke nabijheid geen geweld aangedaan. Op de begane grond is hier een kapel ingericht. En ook zeer nabij staat de ‘mei-den’ die jaarlijks door de jonge vrijgezellen wordt geplaatst, als teken van hun vruchtbaarheid en kracht, opgedragen aan de heilige Blasius.
De verering voor Blasius bestaat in Cadier en Keer sinds de 18e eeuw. Na de verwerving van een beeld en een reliek groeide de verering voor deze patroon tegen keelaandoeningen. Aan het einde van de 19e en aan het begin van de 20e eeuw werd Cadier en Keer een belangrijke Blasiusbedevaartplaats.

Het Blankenbergcomplex (voormalig kasteel en klooster, oorspronkelijk uit 1370, verbouwd in de 19e eeuw) ligt zuidelijk van de weg Maastricht-Vaals. Het kasteel lag aan de oorspronkelijke Romeinse heerbaan van Maastricht-Honthem-Hoogcruts naar Limburg en Trier. Het ligt net buiten Cadier dat al in 1370 een aparte schepenbank kende. Het kasteel/landgoed, met een carrévormige hoeve, is in 1825 neoclassicistisch herbouwd. In 1904 is het overgenomen door uit Frankrijk uitgewezen nonnen. Huize Blankenberg is in 2000 verkocht aan het Academisch Ziekenhuis in Maastricht (AZM). Het woon-, zorg- en verpleegcentrum van de congregatie van de Zusters van het Arme Kind Jezus is nu een zorg- en verpleegcentrum voor patiënten van het ziekenhuis die langere of kortere tijd (na)zorg nodig hebben. De zusters die er nog woonden of verpleegd werden, zijn verhuisd naar het moederhuis van de congregatie in Simpelveld.

Het voormalige schakelhuisje uit 1934 van Mega-Limburg bij Blankenberg, is in 1992 overgedragen aan de Stichting Kruisen en
Kapellen Margraten. De werkgroep Wegkruisen en Kapellen van de Vereniging tot Natuurbehoud Cadier en Keer heeft het in dat jaar verbouwd tot de huidige Sint Blasiuskapel. De werkgroep vond dat functioneel omdat er langs de weg Maastricht-Vaals nauwelijks wegkapelletjes zijn en het schakelstation al de contouren van een wegkapel had, waardoor het er door voorbijgangers al vaak voor werd aangezien.

Het Keerhoes (Limburgerstraat 78, 1878), voormalig gemeentehuis, school en schoolmeesterswoning. Opgetrokken uit mergel en enkele jaren geleden gerestaureerd. Tegenwoordig gemeenschapshuis.
Kerkstraat 10-12, voormalige boerderij, met Mariakapel boven het poortje. Nadat de boerderij was afgebrand is deze opnieuw opgetrokken uit restanten van de omwalling van Maastricht.
Dorpsstraat 15, eind 18e eeuw, mergelsteen. De gevelsteen vermeldt: P. HAKSTEEN / HEER / TOT CADIER 1786. Sindsdien meermalen verbouwd en gewijzigd.

Dorpsstraat 39, boerderij, 1845. Fraai voorbeeld van de ontwikkeling van een boerderij in die periode. In die tijd ontstond namelijk de tendens om het woonhuis niet langer vanaf de tradiotonele binnenplaats te ontsluiten, maar langs de staart. Tekst op draagbalk boven de deur: AD MB/1845. De aansluitende poortvleugel is in 1869 gebouwd: AD/ AMB 1869.

Dorpsstraat 40, gesloten hoeve; woonvleugel en schuur vermoedelijk uit midden 19e eeuw. Interessant vanwege het materiaalgebruik van het woonhuis.

Het Wegkruis aan de zuidkant Dorpsstraat-Pastoor Kikkenweg is een typisch voorbeeld van volkskunst uit de jaren dertig van de 20e eeuw. De porseleinen scherven en knikkers zijn in het beton verwerkt.

Pastoor Kikkenweg. De muur van de 150 jaar oude schuur is van mergel. Vlak bij de schuur ligt een oude bakoven.
Gietijzeren wegkruis, afkomstig van een Belgisch kerkhof, op de hoek van de veldweg: De Heerlijkweg., zo genoemd omdat de inwoners van Keer tot de parochie Heer behoorden. Zij moesten zich tot in de 18e eeuw in Heer laten begraven. Een lijkweg komt men op veel plaatsen tegen. Aan de weg werden bepaalde eisen gesteld: de weg moest zo breed zijn dat twee karren elkaar konden passeren. Langs de weg staan oude knot-essen.

Rijksweg 5A, Villa Berg en Dal, gebouwd in 1912, beschermd monument. Het pand is van belang vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en de typologische zeldzaamheid.
Rijkweg 8, voormalig klooster van de Soeurs de la Misericorde, ca. 1900. Tegenwoordig: Stichting Centrum Ontwikkeling der Volkeren.
Rijksweg 11, via trappen naar het kloosterpark. Hier staan veertien zeszijdige, van kantelen voorziene kapelletjes van mergelsteen; kruiswegstaties uit 1895. Predicaat: “Van grote cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling.” Verder is de kruisweg van bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur vanwege het toegepaste materiaal en de ornamentiek. In 1999 zijn de kapelletjes grondig gerestaureerd.
Geologisch monument Orenberg.

Tal van eeuwenoude Limburgse boerderijen.

Buurtschap Berg:
Pater Kustersweg 24: het voormalig katholiek sanatorium voor drankzuchtigen dateert uit 1915. Het is een rijksmonument in een traditionele bouwstijl naar een ontwerp van architect N. Ramakers uit Sittard.

Op de hoek Pater Kustersweg-Rijksweg staat een ongevalskruis. Op 18 december 1840 verongelukte hier Christiaan Servaes Schrijnemaeckers. Tekst op het kruis: “Eenen opregten dinaer van God. Hij was geenen Dronkkar of Godslasterar.”

Als u vanaf de Rijksweg de smalle Pater Kustersweg betreedt, ziet u na een paar honderd meter aan de linkerkant het majestueuze Huize Sint Gerlach, ooit gebouwd als sanatorium voor drankzuchtigen, tegenwoordig in gebruik als vergadercentrum en gasthuis voor paters van het H. Hart van Jezus. In het dal liggen de gebouwen van de technische school en het speciaal onderwijs. Als u nog een paar honderd meter doorloopt, tot na het dierenparkje, kunt u genieten van een fraai uitzicht op de Maastrichtse wijk Heer en het heuvelachtige achterland.

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *