|
|
Plaatsen > Adorp (Gr)
Adorp ligt in de gemeente Winsum in de provincie Groningen. Adorp ligt op zo'n 6 km van de stad Groningen, oorspronkelijk op een vrij hoge wierde. De rivier de Hunze, het huidige Reitdiep, liep vlak langs de wierde, maar verplaatste zich later in westelijke richting. De voormalige bedding van de rivier is nog duidelijk in het landschap te herkennen.
Het ontstaan en de vroege geschiedenis van Aduard is sterk bepaald door de aanwezigheid van het St. Bernardusklooster. Deze beroemde abdij werd in 1192 gesticht door monniken van de cisterciënzer orde. Van 1230 tot 1262 werd er aan de grote abdijkerk gebouwd. Het kloostercomplex bestond uiteindelijk uit zo’n twintig tot dertig stenen gebouwen, omgeven door een muur en een gracht. De kloosterlingen hielden zich niet alleen bezig met hun studie, maar waren ook in praktisch opzicht actief.
Geholpen door conversen of leken werd een groot gebied in cultuur gebracht; het Aduarderdiep werd gegraven om een betere verbinding met het Reitdiep te krijgen en in de buurt van Zuidlaren werd zelfs turf gestoken. Het klooster bezat bovendien eigen handelsschepen.
In de 15e eeuw werd de abdij van Aduard een centrum van wetenschap waar ook niet-kloosterlingen kwamen studeren, zoals de humanisten Wessel Gansfort en Rudolf Agricola. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werden in 1580 grote delen van het klooster verwoest. Ook de kostbare bibliotheek ging verloren. De monniken weken uit naar de stad Groningen.
In 1594, het jaar waarin in Groningen de Hervorming werd doorgevoerd, kwamen de rechten en de goederen van het klooster aan de Provincie. In de 18e eeuw wist de adellijke familie Lewe alle voormalige rechten en enige bezittingen van het klooster te verwerven. De familie woonde op de borg Het Huis te Aduard waartoe ook de voormalige doolhof van het klooster behoorde. Veel van het materiaal van het verlaten klooster was gebruikt voor de bouw van woningen en boerderijen. Zo zitten er nog kloosterstenen in de kerk in Oldehove. Het Huis te Aduard werd helaas in 1815 op afbraak verkocht.
De oudste bebouwing van het dorp bevindt zich op de wierde grotendeels direct aan de weg. Aduard bleef tot ver in de 20e eeuw een kleine agrarische gemeenschap. Na 1900 ontwikkelde Adorp zich langs de provinciale weg naar Winsum en de spoorlijn naar Roodeschool en Delfzijl. Adorp huisvest tegenwoordig 690 inwoners. De laatste tijd verandert het dorp door haar gunstige ligging ten opzicht van Groningen stad, steeds meer in een forenzenplaats.
In het dorp vindt u een 17e eeuwse NH-kerk. Deze kerk, nu de Abdij genoemd, is het enige overblijfsel van het middeleeuwse St. Bernardus-klooster. De romano-gotische kerk is ondergebracht in de vroegere ziekenzaal van het klooster. De oude middeleeuwse kerk ligt als gevolg hiervan niet zoals gebruikelijk midden op de wierde, maar aan de rand. Bij de kerk hoorde een losse toren, die ook als verdedigingstoren dienst deed. In 1667 werd de kerk verbouwd. De oude toren werd afgebroken en in 1794 en vervangen door een dakruiter op de kerk. In de kerk zijn een fraai door Jacob Por beschilderd houten tongewelf en rijk gebeeldhouwde 18e-eeuwse kerkmeubelen te vinden. Uniek is een nog voor een deel aanwezige, oorspronkelijke vloer van tegels met ingedrukt patroon, nu gelegd in het niet gebruikte westelijke deel. De preekstoel dateert van 1724. In de kerk vindt u tegenwoordig een orgel gebouwd door M. Eertman in 1899. Hierin hangt een klok die afkomstig is van de afgebroken kerk van Harssens. In de vloer van schip en koor liggen dertien grafzerken, waarvan de oudste uit 1561 dateert. De kerk is open ma t/m vr 9-12 en 14-17 uur, za op afspraak.
Ook de molen Aeolus uit 1851, die nog altijd in gebruik is, is het bekijken waard. De molen is een achtkante koren- en pelmolen van het type bovenkruier met stelling.
Een bezoekje waard is het café-restaurant ‘t Witte Hoes.
Aan de Paddepoelsterweg 11vindt u een witgepleisterde boerderij met rieten dak welke het voormalig buitenverblijf van de Groninger hoogleraar Siebrandus Stratingh Ezn was. De boerderij werd in 1836 gebouwd en ingericht tot 'een klein maar aangenaam buitenverblijf'. Stratingh genoot als geleerde ook internationaal aanzien.
Eind augustus/begin september vindt het jaarlijks jazzfestival plaats dat gehouden wordt in diverse Groninger dorpen, waaronder Adorp. het festival wordt georganiseerd in samenwerking met de Stichting Oude Groninger Kerken. T9ijdens de wintermaanden vinden er in de kerk regelmatig Abdijconcerten plaats.
Bronnen o.a.: Groningerkerken.nl, aduard.com
U bent bezoeker:
|
